دوره و شماره: دوره 4، زمستان - شماره پیاپی 11، پاییز 1398، صفحه 1-172 

بررسی تأثیر عقود اسلامی بر ریسک اعتباری بانک‌های عضو بورس اوراق بهادار تهران

https://doi.org/10.22034/jifb.2020.204289.1153

محمدعلی دهقان دهنوی، فاطمه رضازاده کارسالاری، اویس محرم اوغلی

چکیده یکی از قوت‎های بانکداری اسلامی در مقابل بانکداری متعارف، مشارکت در سود و زیان فعالیت‌های تأمین مالی‌شده توسط بانک در چارچوب قراردادهای مشارکتی است. اجرای صحیح تسهیلات مشارکتی، به رعایت الزام‌های شرعی در کنار الزام‌های مالی و اقتصادی نیاز دارد. این در حالی است که انتقادهای مطرح از نحوه فعالیت‌ بانک‌های اسلامی در اعطای تسهیلات مشارکتی نشان از ناتوانی آنها در اجرای صحیح و رعایت الزام‌های شرعی و قانونی مربوط به این نوع تسهیلات است. بنابراین، به‌دلیل افزایش روزافزون مطالبات غیرجاری و ارتباط آن با عقود اسلامی، در این پژوهش به بررسی رابطه میان عقود اسلامی و ریسک اعتباری بانک‌ها می‌پردازیم. برای رسیدن به این هدف از داده‌های چهارده بانک بورسی طی سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۶ و از مدل رگرسیون با داده‌های تابلویی استفاده شده است. همچنین ریسک اعتباری با شاخص نسبت تسهیلات غیرجاری و عقود اسلامی (مشارکتی و مبادله‌ای) بر اساس سهم عقود از کل تسهیلات سنجش می‌شوند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهند که عقود مشارکتی با ریسک اعتباری بانک‌ها رابطه مستقیم دارد و عقود مبادله‌ای بر ریسک اعتباری بانک‌ها تأثیر چندانی ندارد. بازده دارایی‌ها و اندازه بانک نیز با ریسک اعتباری بانک‌ها رابطه منفی و معناداری دارند.

بررسی اثر احتمال تقلب بر معیارهای عدم تقارن اطلاعاتی در بانک‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران

صفحه 25-50

https://doi.org/10.22034/jifb.2020.206605.1158

سید کاظم ابراهیمی، علی بهرامی نسب، مهناز عزیزی

چکیده این تحقیق درصدد است، اثر احتمال تقلب بر معیارهای عدم تقارن اطلاعاتی در بانک‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران را بررسی کند. نمونه آماری بررسی‌شده، شامل پانزده بانک پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، طی سال‌های ۱۳۹۱- ۱۳۹۷ و در مجموع ۱۰۵ سال ـ بانک بوده است. در این تحقیق از الگوی رگرسیون خطی چندمتغیره استفاده شده ‌است. شکاف قیمتی و اثر قیمتی، متغیرهایی هستند که به‌عنوان معیار عدم تقارن اطلاعاتی در این تحقیق استفاده شده‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهند که تقلب بر شکاف قیمتی و اثر قیمتی اثر مثبت و معناداری دارد، در نتیجه میان تقلب و عدم تقارن اطلاعاتی ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد، به بیان دیگر با افزایش احتمال تقلب، عدم تقارن اطلاعاتی افزایش می‌یابد. تأثیر افشای تقلب در عدم تقارن اطلاعاتی به اعتبار شرکت صدمه زده و به عدم اطمینان بیشتری منجر می‌شود. سرمایه‌گذاران در چنین محیطی در رابطه با اطمینان به سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه تردید دارند و نرخ بازده مورد نیاز خود را افزایش می‌دهند.

ارتباط بین ویژگی‌های شخصی مشتریان و ارزیابی آنها از کیفیت خدمات حضوری در شعب

https://doi.org/10.22034/jifb.2020.188346.1131

دکتر سارا فخریان، دکتر سیاوش گلزاریان پور، میثم بیانی

چکیده رقابت برای بهبود کیفیت خدمات، از چالش‎های راهبردی و کلیدی بانک‎ها به شمار می‌رود. بانک‌هایی که خدمات را با کیفیت بالاتری ارائه می‌دهند، سطوح بالاتری از رضایتمندی مشتریان و امکان بیشتر برای دستیابی به مزیت رقابتی پایدار را خواهند داشت. مقاله حاضر، در صدد سنجش ارزیابی مشتریان از کیفیت خدمات شعب بانک ملی و نیز بررسی رابطه بین ویژگی‌های شخصی مشتریان با ارزیابی آنها از کیفیت خدمات شعب بانک ملی است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه مشتریان حقیقی است که به شعب بانک ملی شهر تهران مراجعه می‌کنند. با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، ۳۳۶ نفر انتخاب شده‌اند و با توزیع پرسش‌نامه بین آنها و انجام نظرسنجی و به کمک تحلیل عاملی تأییدی و مدل سروکوال تعمیم‌‌یافته، فرضیه‌ها آزمایش شدند. یافته‌ها از رد فرضیه‌های تحقیق و عدم وجود اختلاف معنادار بین ارزیابی‌های مشتریان با ویژگی‌های شخصی مختلف از کیفیت خدمات در شعب حکایت دارد.

بررسی تأثیر تزریق سرمایه بر عملکرد بانک‌های دولتی

صفحه 93-130

https://doi.org/10.22034/jifb.2020.167666.1119

میثم امیری، محمدعلی دهقان دهنوی، مژگان رضایی

چکیده یکی از راه‌های موجود برای تأمین مالی، افزایش سرمایه است. با توجه به اینکه بانک‌های دولتی در صورت لزوم می‌توانند از مساعدت‌های دولت استفاده کنند، در سال‌های اخیر، دولت منابع افزایش سرمایه بانک‌های دولتی را از لحاظ مالی تأمین کرده است. با توجه به این نکته که ممکن است دولت پس از تزریق سرمایه، بانک‎ها را برای ارائه تسهیلات تکلیفی ارزان‎قیمت تحت فشار قرار دهد، پرسشی مطرح می‌شود که تزریق سرمایه بر عملکرد بانک‌های دولتی چه تأثیری دارد؟ بر این اساس، در تحقیق حاضر با به‌کارگیری رویکرد پانل دیتا، تأثیر تزریق سرمایه دولت بر حاشیه سود بانک‌های دولتی، به‌عنوان یکی از شاخص‌های عملکردی بانک‌ها، در بازه زمانی ۱۳۹۴ تا ۱۳۷۹ بررسی شد. نتایج نشان داد که حاشیه سود هر سال، از تزریق سرمایه آن سال و سال قبل اثر مثبت می‌پذیرد. علاوه بر این، در میان متغیرهای کنترلی، اندازه نسبی، ریسک اعتباری، خالص درآمد غیربهره‌ای، ناکارایی عملیاتی و نرخ تورم دارای اثر مثبت و توان دوم نسبت سرمایه، لگاریتم تسهیلات، ذخایر قانونی و ناکارایی مدیریت بانک دارای اثر منفی بر حاشیه سود بانک‌های دولتی بودند.

متاآنالیز تأثیر توسعه مالی بر رشد اقتصادی

صفحه 131-150

https://doi.org/10.22034/jifb.2020.209353.1164

علی سایه میری، مهدی امیدی، الهه پرویزفر

چکیده تأثیر توسعه مالی بر رشد اقتصادی از دیدگاه نظری و تجربی یکی از موضوع‌های مهم و جدال‌برانگیز دراقتصاد مالی و رشد اقتصادی است. این تحقیق به‌دنبال پاسخ به این پرسش اصلی است که آیا توسعه مالی بر رشد اقتصادی تأثیر دارد و متغیرهای تأثیرگذار بر آن کدام‌اند؟ به این دلیل از بین ۱۰۶۲ مقاله فارسی و لاتین از پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی و در بین مقاله‎های مجلات، کنفرانس‌ها و پایان‌‎نامه‌ها با استفاده کلیدواژه توسعه مالی و رشد اقتصای و با توجه به اینکه بایستی در همه تحقیقات، متغیر مستقل توسعه مالی و متغیر وابسته رشد اقتصادی وجود داشته باشد و با توجه به مراحل شش‌گانه روش متاآنالیز، سیزده تحقیق که فراهم‌کننده ۳۴ مدل رگرسیونی بودند، انتخاب شدند. سپس با روش دوال وتوئیدی و نمودار فانل سوگیری تحقیق بررسی شد، آنگاه با نرم‌افزار SPSS و  CAM2 رابطه توسعه مالی و رشد اقتصادی آزمون شد. نتایج نشان دادند که اندازه اثر توسعه مالی بر رشد اقتصادی 30 درصد است. همچنین متغیرهای درجه باز بودن فضای تجاری، سرمایه‌گذاری و مخارج دولت بعد از توسعه مالی بیشترین تأثیر را بر رشد اقتصادی داشته‌اند. بنابراین یکی از روش‌های توسعه اقتصادی توجه به متغیرهای بخش مالی و توسعه آنها و شرایطی است که توسعه مالی را فراهم می‌کند.

اثرهای رویه افشای اطلاعات حسابداری بر محتوای اطلاعاتی قیمت سهام و خطر سقوط قیمت سهام در بانک‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران

صفحه 151-172

https://doi.org/10.22034/jifb.2020.200776.1145

محسن حسنی

چکیده در فرهنگ حسابداری، افشا واژه‌ای فراگیر بوده و به‌عنوان یکی از اصول حسابداری طبقه‌بندی می‌شود که تمامی فرایندهای بااهمیت مالی را در بر گرفته و بر کلیه جوانب مالی مؤثر است. در این تحقیق سعی شده است تا تأثیر رویه افشای اطلاعات حسابداری بر محتوای اطلاعاتی قیمت سهام و خطر سقوط قیمت سهام بانک‌ها در ایران بررسی شود. پس از طراحی شاخص‌های ارزیابی افشای اطلاعات، اطلاعات معاملات انجام‎شده در دوره تحقیقی پنج‌ساله ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ از سازمان بورس اوراق بهادار جمع‌آوری شدند. نمونه آماری مشتمل بر هفده بانک است که با روش حذف سیستماتیک انتخاب شده است. در این تحقیق برای بررسی فرضیه‎های تحقیق از رگرسیون خطی و هم‌بستگی استفاده شده است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیه‎های تحقیق از نرم‌افزار Eviews استفاده شده است. آنچه در جمع‌بندی و نتیجه‌گیری کلی آزمون فرضیه‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد، این است که اگر یک بانک در رویه افشای اطلاعات حسابداری برتری داشته باشد، سهام آن هم‌زمان بازده بالاتر و خطر سقوط قیمت سهام پایین‌تری خواهد داشت. نتایج به‌دست‌آمده در این تحقیق تا حدودی با مستندات اشاره‌شده در چارچوب نظری تحقیق و ادبیات مالی مطابقت دارد.