فصل‌نامه مطالعاتی در مدیریت بانکی و بانکداری اسلامی

چکیده رویکرد مدیریت یکپارچه دارایی و بدهی، نگاه یکپارچه و هم‎زمان به دارایی‌ها و بدهی‌های بانک، ترکیب آنها و عوامل مؤثر بر آن از جمله ریسک رویکرد مدیریتی سازمان ‎یافته و نظام‌مند است که هدف ‎گذاری‌های انجام شده در زمینه ‎های سودآوری یا کاهش ریسک را محقق می‎ سازد. به بیان دیگر، مدیریت دارایی و بدهی دربرگیرنده مجموعه ‎ای از ابزارها و روش‎ های تخصصی است که خلق ارزش برای سهامداران و کنترل ریسک را مدنظر قرار می‎ دهد. نظام بانکی، قلب تپنده اقتصاد هر کشور است و عوامل بسیاری بر عملکرد آن تأثیرگذارند که مهم ‎ترین آنها عوامل مؤثر بر ریسک نقدینگی است. دسته‎ای از عوامل دخیل در ریسک نقدینگی عبارت‎اند از: نسبت‎های مطالبات معوق، نسبت‎های نقدینگی، نسبت شکاف نسبی نقدینگی، نسبت سرمایه و اندازه بانک. در این تحقیق تلاش شده است که ارتباط  میان عوامل مؤثر بر ریسک نقدینگی و شاخص‎ های نظام بانکی مؤثر بر مدیریت منابع و مصارف (نسبت بازده حقوق صاحبان سهام و نسبت بازده دارایی‎ها و ریسک اعتباری) بررسی شود. علاوه‎ بر این، تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر ریسک نقدینگی بانک‎ها ارزیابی شده است. محققان این تحقیق با استفاده از یک الگوی اقتصادسنجی و تخمین ‎زننده خطی گشتاورهای تعمیم‎یافته (GMM) به این نتیجه دست یافتند که بین متغیرهای یاد شده (متغیرهای مستقل) و ریسک نقدینگی، ارتباط معناداری وجود دارد.

چکیده هدف این تحقیق بررسی ارتباط سودآوری، ریسک ورشکستگی و اعتباری بانک‌ها با متغیرهای منتخب بانکی است. جامعه مورد مطالعه شامل بانک‎ های پذیرفته‌ شده در بورس اوراق بهادار تهران بوده (مجموع مشاهدات 149 سال ـ بانک) و قلمرو زمانی تحقیق شامل یک دوره هفت‌ ساله از سال‌ های 1388 الی 1396 است. برای آزمون فرضیه ‎های تحقیق از رگرسیون خطی چند متغیره با داده‌ های پانلی پویا استفاده شده است. نتایج آزمون فرضیات تحقیق حاکی از آن است که بین بازده دارایی‎ های سال قبل، دارایی نقدی به کل دارایی‌ ها و نرخ ارز با نرخ بازده دارایی‌ ها رابطه منفی و معناداری وجود دارد. بین نرخ کفایت سرمایه و نرخ تورم با نرخ بازده دارایی‌ های بانک‌ ها، رابطه مثبت و معنادار، بین دارایی نقدی به کل دارایی‌ها و نرخ ارز با نرخ بازده حقوق صاحبان سهام رابطه منفی و در مقابل بین نرخ رشد اقتصادی و نرخ تورم با نرخ بازده حقوق صاحبان سهام بانک‌ ها رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. بین دارایی نقدی به کل دارایی‌ ها، نرخ ارز و نرخ تورم با ریسک ورشکستگی بانک‌ ها رابطه منفی و معناداری وجود دارد. بین نرخ رشد اقتصادی با ریسک ورشکستگی بانک‌ ها رابطه مثبت و معنادار و بین ریسک اعتباری سال قبل، نرخ کفایت سرمایه و ذخایر تسهیلات بر تسهیلات ناخالص با ریسک اعتباری بانک‌ ها رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و در نهایت بین تسهیلات خالص به دارایی‌ ها و ریسک اعتباری بانک‌ ها رابطه منفی و معناداری وجود دارد.

چکیده شکست بازار اعتباری ناشی از فضای اطلاعات نامتقارن، موجب بروز پدیده‌ های کژگزینی و کژمنشی در قراردادهای مالی می‎شود. در حالی‌ که با بهره‌ برداری از رویکرد اثرعلامت‌ دهی تئوری بازی‌ها می‌توان ضمن تعدیل پدیده‌ های موصوف، انگیزه لازم برای طراحی قرارداد بهینه مالی را فراهم کرد. در این تحقیق ضمن تبیین اثر علامت‌ دهی نسبت تسهیم سود عقد مضاربه، در پی پاسخ به این پرسش‌ ها هستیم که آیا متغیر نسبت تسهیم سود عقد مضاربه، از اثر علامت‌ دهی انگیزشی برای طرف‌ های قرارداد در تنظیم قرارداد مالی بهینه برخوردار است؟ همچنین بر مبنای شاخص بازده حقوق صاحبان سهام، کارایی عقد مضاربه در مقایسه با سایر روش‌ های جایگزین تأمین مالی (بدهی و سهامی) چگونه است؟ این تحقیق با استفاده از یک الگوی شبیه‌ سازی‌ شده و با توجه به عدم تحقق شرایط اجرای واقعی عقود اسلامی، به بررسی و پاسخ به این پرسش‌ها پرداخته و بدین نتیجه دست یافته که با کاهش متغیر نسبت تسهیم سود، زمینه افزایش شاخص بازده حقوق صاحبان سهام فراهم شده و همچنین بر اساس تحلیل حساسیت شاخص بازده بیان‌ شده، عقد مضاربه در مقایسه با سایر روش‌ های تأمین مالی ذکرشده از کارایی بیشتری برخوردار است که ضمن کاهش هزینه‌ های نمایندگی، جذابیت این عقد را سبب می‌ شود.

چکیده در نظام بانکداری اسلامی ریسک حاصل از سرمایه‌ گذاری فقط متوجه تسهیلات‌ گیرنده نیست و بانک نیز در ضرر و زیان احتمالی شریک است. در این تحقیق نظام‌ های بانکداری اسلامی و متعارف ده بانک در پنج کشور منتخب با بررسی تأثیر هریک از عوامل بانکی نظیر کفایت سرمایه، کیفیت دارایی، اندازه بانک، کیفیت مدیریت و سودآوری در قالب مدل کمل بر عملکرد مالی آنها با یکدیگر مقایسه شده است. سودآوری آنها در سه مدل رگرسیونی با متغیرهای وابسته نرخ بازدهی دارایی، نرخ بازدهی حقوق صاحبان سهام و حاشیه سود مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان می‎دهد شیوه بانکداری اسلامی در هر سه مدل، شاخص ‎های اندازه بانک و نسبت هزینه به درآمد و در بانکداری متعارف در مدل با متغیر وابسته نرخ بازده دارایی، شاخص‎ های کفایت سرمایه، تسهیلات به سپرده و تسهیلات معوق به کل تسهیلات نسبت به یکدیگر برتری نسبی و تأثیر معناداری داشته‌اند. پیشنهاد می‌شود بانک‌های اسلامی در تسهیلات پرداختی، اعتبارسنجی متقاضیان و طرح‌ های توجیهی را دقیق‌تر از پیش مد نظر قرار دهند و به راه‌ اندازی فعال کمیته مدیریت ریسک اقدام کنند.

چکیده با اعمال تحریم ‎های گسترده بانکی از سال 2011، اثربخشی روش‎ های پیشین دچار مشکل شد. در این تحقیق با ایجاد پرسش‌ نامه، نظرهای جمعی از مدیران سابق بانک‎ های ایران در خصوص مقایسه روش‎ های متعارف پرداخت بین‎ المللی بانکی از دیدگاه شش شاخص بیان‌ شده جمع ‎آوری و با روش AHP تحلیل شده است. برای سنجش روایی و پایایی پرسش‌ نامه‎ ها از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد که در توزیع نخست پرسش‌ نامه عدد آلفای کرونباخ 7/0 بوده و با توزیع مجدد  آلفای کرونباخ 73/0 به دست آمد که نشانگر پایایی مدل، مناسب بودن سؤالات پرسش‌نامه و همبستگی پایین آنها با یکدیگر است. بر اساس نتایج مدل با توجه به استانداردهای بین‎ المللی و بومی، نظام پرداخت بین ‎المللی ایران باید با اولویت‌ بندی روش‎های حساب باز، حواله، برات ساده، اعتبارات اسنادی، حواله با ضمانت‎ نامه بانکی و برات وصولی اسنادی طراحی شود.

چکیده هدف از این تحقیق تحلیل ریسک‌های موجود در تأمین اعتبار پروژه‌ های مشارکت عمومی ـ خصوصی (PPP) از طریق تأمین مالی پروژه‌ ای در کشور ایران است. به‌ دلیل نبود ابزارهای پوشش ریسک قانونی، مقرراتی، سیاسی و اعتباری در ایران، ساختارهای PPP به اهداف مطلوب کاهش و تسهیم ریسک منجر نمی‌ شود. بنابراین جریان‌ های نقدی مورد انتظاری که به کاهش کیفیت دارایی‌ های بانک‌ها منجر می‌شود، برای بازپرداخت تسهیلات حاصل نمی‌ شود. در این تحقیق، به‌ منظور مدیریت بهتر تسهیلات اعطایی در قالب تأمین مالی پروژه‌ای، چالش‌ ها و ویژگی‌ های این نوع تأمین مالی بررسی شده، ریسک‌ های موجود در آن شناسایی و در نهایت روش‌ های تسهیم یا پوشش هر نوع ریسک پیشنهاد شده است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که اولاً با توجه به مزایای تأمین مالی پروژه‌ ای، بهتر است تأمین مالی پروژه‌ ها به‌ صورت پروژه‌ ای انجام شود. ثانیاً پیشنهاد می‌ شود بانک‌ های توسعه‌ای و تجاری قبل از اعطای تسهیلات، با استفاده از روش مطرح‌ شده در این تحقیق احتمال نکول پروژه‌ ها را بررسی کنند. علاوه بر این به‌ منظور جلوگیری از ورشکستگی و نکول، پیشنهاد می‌ شود در مطالعات امکان‌ سنجی طرح‌ ها و پروژه‌ های تأمین مالی پروژه‌ ای، ارزیابی و مدیریت ریسک انجام شود تا بتوان ریسک‌ های احتمالی را با توجه به نتایج این تحقیق، انتقال یا پوشش داد.