فصل‌نامه مطالعاتی در مدیریت بانکی و بانکداری اسلامی

چکیده هدف این مقاله، توصیف و ارزیابی نقش‌آفرینی پُست بانک ایران در بازار پول روستایی است. مناطق روستایی یک‌چهارم جمعیت و دست‌کم، یک‌ششم تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل می‌دهند. در این میان، توسعه بازار پول در ارتقای سهم اقتصادی روستا و توسعه پایدار، نقش محوری دارد. 8/8 میلیون نفر زیر پوشش مستقیم خدمات بانکی هستند. ضریب پوشش جمعیتی مستقیم، 5/43 درصد و ضریب پوشش کل، 85 درصد است. ضریب نفوذ دسترسی (تعداد ابزار‌های بانکی در دسترس به‎ازای هر 100 نفر روستایی) به حدود 21 رسیده است؛ بدین معنا که به‌ازای هر 5 نفر، دست‌کم یک ابزار دسترسی به خدمات بانکی وجود دارد. حدود 2/12 میلیون نفر از شهروندان روستایی، در این بانک حساب دارند، بنابراین ضریب شمول مالی به 60 درصد رسیده است. برآوردها نشان می‌دهد که این بانک برای 27 درصد بازار پول روستایی نقش‌آفرینی می‌کند. افزون بر این، 6/3 درصد سپرده‌های روستایی را جذب کرده است. این نقش‌آفرینی از یک‌سو، فرصت‌های اقتصادی و از سوی دیگر، صرفه‌جویی اقتصادی و اجتماعی را در پی داشته است. مجموع هزینه فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی گسترش تعمیق مالی در مناطق روستایی، سالیانه حدود 1/172 هزار میلیارد ریال و مجموع درآمدهای مستقیم ایجادشده در این مناطق، معادل 4/27 هزار میلیارد ریال است. بنابراین، مجموع هزینه ـ فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی و درآمدهای مستقیم برابر با 5/199 هزار میلیارد ریال برآورد می‌شود.

چکیده توسعه فناوری در زندگی بشر، همواره با آثار مثبتی همراه بوده و کیفیت زندگی کاربران را به‌طور معناداری ارتقا داده است. صنعت بانکداری نیز ناگزیر از این تحول تأثیر می‌پذیرد و با وجود مشکلاتی نظیر ارائه برخی از خدمات کم‏سرعت، تنوع اندک محصولات و خدمات و هزینه هنگفت ارائه خدمات بانکی، به‌ نظر می‌رسد که به‎منظور ارتقای عملکرد و کاهش هزینه‌های خود، بیش از پیش به استفاده از فناوری‌های مالی نوظهور نیاز دارد. در این پژوهش، در فاصله زمانی سال‌های 1395 تا 1399 با استفاده از روش گشتاور تعمیم‌یافته، تأثیر ظهور فناوری نوین مالی در بانک‌ها، شامل استفاده مشتریان از خدمات نسل نوین برنامک‌های موبایلی (نئوبانک) (CDA) و زمان آغاز پروژه بانکداری باز در بانک‌ها (FT) و همچنین، نسبت سود انباشته به درآمد (BM) و حجم تسهیلات غیرجاری (NPL) بر شاخص‌های‌ سودآوری نظیر بازده حقوق صاحبان سهام قبل از مالیات (RE) و بازده دارایی‌ها قبل از مالیات (RA) بررسی شده و بین بانک‌های دولتی و خصوصی، در زمینه چگونگی این تأثیر مقایسه‌ای انجام شده است. نتایج حاکی از  آن است که تغییر در نسبت سود (زیان) انباشته به کل دارایی، تغییر در استفاده مشتریان از خدمات نسل نوین برنامک‌های موبایلی و زمان آغاز به کار بانک‌ها با پلتفرم‌های بانکداری باز، بر شاخص سودآوری بانک‌های دولتی و خصوصی تأثیر مثبت و نسبت مطالبات غیرجاری نیز، بر این شاخص تأثیر منفی داشته است. به‎علاوه، تأثیر استفاده مشتریان از خدمات نسل نوین برنامک‌های موبایلی و زمان آغاز به کار بانک‌ها با پلتفرم‌های بانکداری باز، بر بانک‌های خصوصی بیش از بانک‌های دولتی ارزیابی شد.

چکیده با توجه به پیشرفت روزافزون صنعت بانکداری و افزایش تأثیر این صنعت بر رشد و توسعه اقتصادی، بررسی جنبه‌های مختلف عملکرد بانک‌ها به یافتن مشکلات و مدیریت بهتر بانک‌ها کمک بسیاری می‌کند. با توجه به تشابه میزان ارزش دارایی بانکی ایران و مالزی و همچنین، عملکرد جهانی و فراگیر بانکداری اسلامی مالزی، پژوهش حاضر، دو نظام بانکداری ایران و مالزی را بر اساس 16 شاخص عملکردی معرفی‎شده در مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، طی سال‌های 1394 تا 1398 بررسی و مقایسه کرده است. داده‌های مورد نیاز پژوهش، از صورت مالی 27 بانک‌ ایران و 49 بانک مالزی به‌دست آمده است. با اجرای آزمون کلموگروف ـ اسمیرنوف، توزیع نمونه نرمال گزارش‎ شده است. برای تجزیه‌وتحلیل فرضیه‌ها، آزمون تی دو جامعه مستقل اجرا شد. نتایج نشان می‌دهد که بانک‌های مالزی از بُعد کیفیت سرمایه، سودآوری، کارایی کارکنان در مدیریت بهتر بدهی‌های بانک، به‌کارگیری از ظرفیت بانک برای درآمدزایی و سودآوری برای بانک و سهام‌داران، عملکرد بهتری داشته‌ است و در مقابل بانک‌های ایران، از نظر نسبت‌های اهرمی، سود پرداختی به سپرده‌ها، حاشیه عملیاتی، تسهیلات به دارایی و جذب سپرده‌های غیردیداری بهتر عمل کرده‌ است.

چکیده مسئولیت سیستم کنترل داخلی در هر سازمان، برعهده مدیریت آن سازمان است و یکی از کنترل‌های بسیار مهم داخلی که امروزه در بیشتر شرکت‌های بزرگ در کشورهای پیشرفته اجرا می‌شود، حسابرسی داخلی است. این کنترل روی برآورده‌شدن نیازهای استفاده‌کنندگان از نتایج عملیات حسابرسی داخلی تأثیر چشمگیری می‏گذارد. از این رو در پژوهش حاضر، میزان اثربخشی حسابرسی داخلی در بانک سپه بررسی شده است. جامعه آماری این پژوهش کارکنان امور مالی و بانکی و اعتبارات، مدیران مالی و اداری و معاونان اداری و مالی بانک سپه بود که نمونه‌ای به حجم 140 نفر از بین آن‌ها انتخاب و فرضیه‌های پژوهش روی پاسخ این افراد آزمون شد. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسش‌نامه بود. برای سنجش پایایی ابزار اندازه‌گیری، از روش آلفای کرونباخ استفاده شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌های آماری، از روش‌های آماری توصیفی، همچون محاسبه میانگین و انحراف معیار و در بخش آمار استنباطی از روش‌های هم‌بستگی بین متغیرهای تحقیق و روش‌های تحلیل رتبه‌ای پیرسون استفاده شد. نرم‏افزارهایی که برای تحلیل داده‌ها در این پژوهش استفاده شده است، اس‌پی‌اس‌اس 19 و ایویوز7 بوده است. بر اساس نتایج پژوهش، اثربخش بودن حسابرسی داخلی در بانک سپه پذیرفته می‌شود.

چکیده این پژوهش با هدف بررسی تأثیر ابزار کارت غیرتماسی و کیف پول موبایلی بر میزان استفاده از پول الکترونیک اجرا شده است. روش پژوهش بر اساس هدف، کاربردی و بر اساس ماهیت و روش، توصیفی ـ پیمایشی است. داده‌ها از طریق توزیع پرسش‌نامه بین ۳۹۳ نفر از مشتریان حاضر در 7 فروشگاه زنجیره‌ای منطقه 1 تهران جمع آوری شده است. در این روش با رویکرد مدل معادلات ساختاری و به‌کمک نرم‌افزارهای آموس و اس‌پی‌اس‌اس داده‌ها تجزیه‌وتحلیل شده است. طبق نتایج به‌دست‌آمده، وجود و استفاده از کارت غیرتماسی و کیف پول موبایلی، بر میزان استفاده از پول الکترونیک تأثیر مثبت معناداری می‌گذارد. با توجه به اینکه در ایران، در حوزه حمل‌ونقل بیشتر از کارت غیرتماسی استفاده می‌شود، به ارائه‌دهندگان خدمات توصیه می‌شود که تنوع استفاده از این ابزار را در پرداخت الکترونیک افزایش دهند. با توجه امنیت نه‌چندان زیاد کیف پول موبایلی، لازم است ارائه‌دهندگان خدمات پرداخت، امنیت پرداخت با کیف پول موبایلی را از طریق سرمایه‌گذاری و ایجاد زمینه‌های فنی لازم و توسعه اینترنت و همچنین، وضع قوانین و مقررات سخت‌گیرانه در زمینه اجرای تجارت الکترونیک افزایش دهند.

چکیده در این پژوهش میزان وفاداری مشتریان بانک از طریق مدل‌سازی و شبیه‌سازی مدیریت الکترونیکی ارتباط با مشتریان بررسی شده است. روش پژوهش توصیفی و تحلیلی، محیط پژوهش بانک تجارت تهران است و داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‏ساختاریافته با تکنیک دلفی گردآوری شده است. رویکرد این پژوهش، سیستم داینامیک است که از شناخته‏شده‌‌ترین روش‌های تحلیل سیستم‌های پیچیده محسوب می‌شود. این رویکرد با بهره‌‌گیری از تفکر سیستمی، مسائل سیستم‌های پیچیده را با بهره‌‌گیری از مدل‌سازی‌های ریاضی کشف می‌کند. به‌واسطه داینامیک‌بودن تحلیل‌های مبتنی بر این رویکرد، از یک‌سو محدوده مسئله‌ها در سیستم‌های پیچیده به‌خوبی مشخص می‌شود و از سوی دیگر، وضعیت موجود و خواسته مطلوب بر اساس آنالیزهای محاسباتی ارائه می‌شود. این رویکرد، متدولوژی‌ مطالعه و مدیریت سیستم‌های بازخوردی پیچیده‌ای چون سیستم‌های موجود در حوزه کسب‌وکار، سیستم‌های اقتصادی، مطالعات جمعیتی و سایر سیستم‌های اجتماعی است. از ترکیب دیاگرام‌ها، گراف‌ها و معادلات، مدل‌هایی می‌سازد و چگونگی تغییر متغیرها در طول زمان بازنمایی می‌شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بانک تجارت برای بقا در شرایط رقابتی بازار فعلی، بایستی به سمتی حرکت کند که مطلوبیت هر چهار عامل، یعنی بانکداری الکترونیک، پشتیبانی مشتری، امنیت و خدمات مازاد، افزایش پیدا کند. شناخت و درک صحیح از متغیرهای سیستم و نحوه اثرگذاری آن‌ها  بر کل سیستم بسیار مهم است. استفاده از روش سیستم دینامیک این امکان را به‌خوبی فراهم می‌کند.