فصل‌نامه مطالعاتی در مدیریت بانکی و بانکداری اسلامی

چکیده این مقاله مروری سیستماتیک بر ادبیات 59 مطالعه تجربی منتشر شده طی دوره 2024-1979 می‌باشد که به بررسی عوامل مؤثر بر سودآوری بانک‌ها پرداخته‌اند. مقاله حاضر هدف دوگانه‌ای را دنبال کرده است. از یک سو، هرگونه تصمیم‌گیری توسط مدیریت بانک‌ها نیاز به درک عوامل مؤثر بر سودآوری آن‌ها دارد و از سوی دیگر، دسترسی به روش‌های تحقیق در بخش عوامل مؤثر بر سودآوری بانک‌ها به محققان امکان تحقیقات کاربردی و در عین حال پیچیده‌تری را می‌دهد. به‌منظور بررسی عوامل مؤثر بر سودآوری بانک‌ها از روش ابتکاری تجزیه‌وتحلیل ماتریس مفهوم محور استفاده شده است. براساس این روش، سه بُعد کلی عوامل مؤثر بر سودآوری بانک‌ها یعنی عوامل سیکلی، ساختاری و خاص بانک‌ها ترکیب شده و سپس با استفاده از یک فرآیند کدگذاری باز، ادبیات مربوطه به دقت در 17 زیرشاخه تجزیه‌وتحلیل شده است. نتایج مقاله نشان می‌دهد که تعامل عوامل سیکلی، ساختاری و خاص بانک‌ها بر سودآوری آن‌ها، هنوز فاقد درک عمیق بوده و به تحقیقات تجربی بیشتری نیاز دارد. همچنین، رویکرد کل‌نگرانه، سبک جدیدی از بررسی تحقیقات موجود ارائه کرد و تفاوت بین آنچه که می‌دانیم و آنچه که نیاز داریم بدانیم را نشان می‌دهد.

چکیده موضوع سرمایه‌های فکری و استفاده از آن به‌عنوان یکی از منابع اصلی مزیت رقابتی در پژوهش‌های متعددی مورد بررسی قرار گرفته و سرمایه‌های انسانی و سرمایه‌های ساختاری به‌عنوان دو جزء مهم آن همواره مورد توجه بوده‌اند. با توجه به این امر، در پژوهش حاضر اثر سرمایه‌های انسانی و ساختاری بر سودآوری و مدیریت بانک‌های ایران به روش رگرسیون چندکی با استفاده از داده‌های برگرفته از صورت‌های مالی حسابرسی شده 12 بانک برای 11 سال مورد بررسی فرار گرفته است. نتایج حاصل نشان از اثر معنادار سرمایه‌های انسانی در دهک‌های مختلف بر سودآوری و مدیریت بانک‌های ایران دارد؛ درحالی‌که اثر سرمایه‌های ساختاری تنها در یک دهک بوده است. همچنین، شکل تابع نیز با توجه به ادبیات موضوع بررسی شده است که نتایج نشان از ارتباط U شکل بین سرمایه‌های انسانی و سودآوری و مدیریت دارد.

چکیده بحران‌های مالی جهانی طی دوره‌های مختلف، انتقادهای زیادی را از گزارشگری سنتی- به‌دلیل عدم افشای اطلاعات کافی- به‌همراه داشته است. با پیشرفت فناوری و بروز نیازهای نوظهور؛ جامعه، مدیران و ذینفعان به اهمیت گزارشگری غیرمالی در کنار گزارشگری مالی پی برده­اند. با توجه به اهمیت بانک‌ها در اثرگذاری اقتصادی و اجتماعی، گزارشگری یکپارچه با ادغام اطلاعات مالی و غیرمالی (زیست محیطی، اجتماعی، راهبری، اقتصادی و غیره) در یک سند واحد، کیفیت گزارشگری را بهبود بخشیده و چشم­اندازهای بانک را برای خلق ارزش مشخص می­سازد. هدف از این پژوهش شناسایی شاخص­های گزارشگری یکپارچه در صنعت بانکداری ایران است. در همین راستا پس از مطالعه ادبیات و پیشینه گزارشگری یکپارچه، گزارش سالانه 27 بانک خارجی (مربوط به سال 2022) مورد مطالعه قرار گرفت و سپس از طریق مصاحبه با خبرگان و تحلیل محتوای مطالب، چارچوب اولیه شامل 8 مؤلفه اصلی و 47 شاخص کلی تدوین گردید. در ادامه با بهره‌گیری از پرسش‌نامه، روش دلفی فازی و روش تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) شاخص‌های کلّی، رتبه‌بندی و تأیید شد. در نهایت به‌منظور شناسایی حداکثری شاخص­ها، با استفاده از مؤلفه­ها و شاخص­های استخراج شده، نظر خبرگان بانکی و بررسی قوانین و مقررات، چارچوب نهایی گزارشگری یکپارچه برای صنعت بانکداری ایران شامل 8 مؤلفه، 47 شاخص کلی و 172 شاخص جزئی تدوین گردید. این چارچوب می­تواند از سوی نهادهای قانونگذار و ناظر جهت تدوین استانداردها و الزامات گزارشگری به کار گرفته شود. همچنین بانک‌ها می­توانند به منظور شفاف‌سازی و افشای اطلاعات فراتر از الزامات آن را به‌کار گیرند.

چکیده پدیده پول‌شویی یکی از اساسی‌ترین مسائل در نظام اقتصادی کشور و بانک‌ها است. پول‌شویی می‌تواند تأثیرات بسیار مخربی بر اقتصاد و جامعه داشته باشد؛ لذا راهکارهای قانونی و اجرایی با اثربخشی بالا جهت مقابله با آن حائز اهمیت است. سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی فعال در زمینه مبارزه با پول‌شویی از قبیل گروه ویژه اقدام مالی (FATF) به‌صورت مستمر کشورها و سازمان‌ها را مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌دهند و براساس میزان ریسک محاسبه شده آن‌ها را طبقه‌بندی می‌نمایند. کشورهایی که در دسته‌ی با ریسک بالا قرار می‌گیرند، فعالیت‌های اقتصادی و مالی آن‌ها به سختی انجام گرفته و مراودات بانکی دچار چالش‌های اساسی می‌گردد. بر این اساس اهمیت مبارزه با پول‌شویی و انطباق با استانداردهای بین‌المللی امری ضروری است. راهکارهای فن‌آورانه، هوش مصنوعی، یادگیری ‌ماشین و رویکرد مبتنی‌بر ریسک برای مقابله با پول‌شویی از مسیر دسترسی به داده‌های باکیفیت می‌گذرد. با توجه به سؤالات تحقیق، بانک ملت به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های تجاری ایران برای جامعه آماری انتخاب و جهت شناسایی چارچوب حاکمیت‌ داده در مبارزه با پول‌شویی از طریق نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی، 14 مدیر و کارشناس خبره با بالاترین امتیاز، برای مصاحبه از بین 750 نفر برگزیده شدند. با انجام مصاحبه ژرف و به‌کارگرفتن راهکار نظریه‌پردازی داده بنیاد، از 43 کد مستخرج در قالب 18 مفهوم و 6 مقوله، مدل پارادایمی چارچوب حاکمیت داده در مبارزه با پول‌شویی طراحی گردید. سپس مدل طراحی ‌شده در اختیار متخصصان دانشگاهی و تجربی گذاشته شد و مورد ارزیابی قرار گرفت .

چکیده رعایت الزامات مربوط به کفایت سرمایه ارائه شده توسط کمیته نظارت بر بانکداری بال یکی از حیاتی‌ترین نیاز‌های بانکداری در ایران است. در این راستا روش‌های تخمین متغیر زیان به‌شرط نکول، به‌عنوان یکی از دو متغیر اصلی در تعیین ریسک اعتباری بدهی از منظر توافقنامه‌های بال مورد مطالعه قرار می‌گیرد. این متغیر در حوزه مختلف مدیریت ریسک اعتباری از جمله قیمت‌گذاری وام، تعیین ذخائر احتیاطی، رتبه‌بندی اعتباری و تعیین کفایت سرمایه بانک مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ لذا ضمن مرور روش‌های تخمین این متغیر در رویکرد‌های «رتبه‌بندی داخلی پایه» و «رتبه‌بندی داخلی پیشرفته» که در توافقنامه‌های بال دو و سه توسعه یافته است، تلاش می‌شود روش رایجی که درحال‌حاضر برای پیاده‌سازی رویکرد رتبه‌بندی داخلی پیشرفته برای تخمین زیان به‌شرط نکول وام‌ها در بانکداری دنیا استفاده می‌شود و قابل استفاده در سیستم بانکداری کشور نیز می‌باشد، به‌صورت مبسوط شرح داده شود. همچنین با مروری بر چند مطالعه مهم در این حوزه روش‌های تخمین به‌کار گرفته شده و نتایج به‌کارگیری روش‌های مختلف آماری در مدل‌سازی این متغیر ارائه شده است.

چکیده مؤسسات مالی به‌عنوان مهمترین نهادهای بازار مالی کشور، می‌توانند نقش مؤثری در توسعه اقتصادی داشته باشند. در این پژوهش، کارایی، اثربخشی و بهره‌وری شعب بانک سپه در شهر تبریز در سال 1401 با استفاده از رویکرد تحلیل پوششی داده‌های شبکه‌ای با بکارگیری نرم‌افزار  DEAP و همچنین ناترازی درآمد- هزینه شعب در همان بازه زمانی با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی و در نرم‌افزار Eviews برآورد شده است. نتایج این مطالعه بیانگر این است که کاراترین یا اثربخش‌ترین شعب لزوماً از نظر بهره‌وری در وضعیت مناسبی قرار ندارند. به ‌عبارتی، کارا بودن شعب الزاماً به‌معنای بهره‌ور بودن آنها نیست. درحالی‌که بهره‌ورترین شعب بانک قطعاً در سطح بالایی از کارایی و اثربخشی فعالیت می‌نمایند. از طرفی بین ناترازی درآمد- هزینه‌ای شعب و بهره‌وری آن‌ها رابطه معکوس وجود دارد.