فصل‌نامه مطالعاتی در مدیریت بانکی و بانکداری اسلامی

چکیده وظیفه اصلی هر بانک تأمین منابع مالی از بخش غیرفعال جامعه و تخصیص آن به افراد برای توزیع عادلانه ثروت یا شرکت‌های فعال اقتصادی برای ثروت‌آفرینی است؛ از این رو استفاده از اعتبارسنجی برای رعایت بهداشت اعتباری نظام بانکی امری ضروری و حیاتی به نظر می‏رسد. تصور نادرست نظام بانکی برای اخذ وثیقه، به‌جای اعتبارسنجی دقیق مشتری، رُشد مطالبات نظام بانکی را به همراه دارد. در این پژوهش با توجه به بررسی و بازبینی مقاله‌ها و پژوهش‌های در دسترس طی سال‌های 2020 تا 2022 و نیز مصاحبه عمیق با 12 خُبره صاحب نظرِ نظام بانکی که دارای تحصیلات مرتبط و تجربه کاری در حوزه مورد مطالعه بودند، ابعاد و مؤلفه‌ها و شاخص‌ها احصا و در چهار بُعد و 18 مؤلفه دسته‌بندی شدند. ضریب پایایی تمام شاخص‌ها در سطح قابل قبول بالای 70 درصد بود. در پایان، به بانک‌ها توصیه شد که برای اعتبارسنجی مشتریان، باید به چهار بُعد اصلی «تحلیل صورت‌های مالی»، «نوع فعالیت مشتری»، «عوامل مسئولیت اجتماعی شرکتی» و «عوامل مربوط به صنعت در حال فعالیت مشتری» توجه کنند.

چکیده در حال حاضر، یکی از مسائل مهمی که همواره بانک‌ها و مؤسسه‎های مالی با آن مواجهند، مسئله ریسک اعتباری یا احتمال عدم ایفای تعهد از سوی متقاضیان دریافت‌کننده تسهیلات اعتباری است. از این رو، هدف اصلی این پژوهش، تبیین و بررسی نظام اعتبار سنجی بانک‌ها در پرونده‎های تسهیلاتی شرکت‎های دریافت‌کننده تسهیلات بر پایه رگرسیون‎های پذیرفته‌شده در ریسک اعتباری و بررسی نسبت‌های مالی این شرکت‌هاست. جامعه آماری این پژوهش متشکل از 97 شرکت پذیرفته‌شده بورس در محدوده سال‎های 1395 تا 1399 است. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که ضرایب متغیرهای مستقل در تکنیک‎های داده‎کاوی بالاتر است و مدل لاجیت در مقایسه با مدل پروبیت، نیکویی برازش و دقت بیشتری دارد. همچنین نسبت‎های جاری، گردش دارایی و بازده فروش، نقش بیشتری در ارزیابی ریسک نکول دارند.

چکیده امروزه، به‌دلیل اهمیت نقش بانک‌ها در پویایی چرخه اقتصادی کشورها، اعتبارسنجی صحیح و کارآمد، یکی از اولویت‎ها و الزامات بانک‌ها محسوب می‌شود. در واقع، از این طریق می‌توان به شناخت و ارزیابی مناسبی در خصوص رفتار مالی مشتری دست پیدا کرد. از این رو، هدف اصلی پژوهش حاضر، تعیین شاخص‌های اعتباری مشتریان و رتبه‌بندی آنها در شعب بانک سپه منطقه 2 تهران است. در این راستا پنل خبرگان (شامل 10 کارشناس بانکی)، شاخص‌های اعتبارسنجی حاصل از ادبیات و اسناد و مدارک را بررسی و ارزیابی کردند و نتایج آن در قالب پرسش‌نامه‏ای تهیه شد. پرسش‌نامه به‎دست‌آمده که حاوی شاخص‎های اصلی و فرعی اعتبارسنجی بود، در اختیار 102مدیر شعبه قرار گرفت و 95 پرسش‌نامه تکمیل‎شده جمع‌آوری و تحلیل شد. بر اساس تکنیک AHP، شاخص‎ها و زیرشاخص‎ها به دو دسته رسمی و غیررسمی دسته‏بندی و پس از آن وزن‌دهی و اولویت‌بندی شدند
(از 1 کم‌اهمیت‎ترین تا 10 بااهمیت‎ترین). بر اساس نتایج، نخستین و مهم‌ترین شاخص رسمی وثیقه است. نتایج دیگر پژوهش نشان می‏دهد که در بین 5 شاخص نخست، 2 شاخص غیررسمی ذی‌نفع واحد و ظرفیت مشتریان وجود دارد که اهمیت میزان شاخص‌های غیررسمی را نشان می‎دهد. یکی از محدودیت‎های این پژوهش، مشکلات جمع‌آوری داده از مدیران بود. پژوهشگران آتی می‎توانند با انجام پژوهش‎های بیشتر در سایر مناطق، به تعداد شاخص‎های بیشتر و مطمئن‌تری دست یابند.

چکیده بانک‌ها در اقتصاد کشور نقش‏های مهمی همچون تجهیز منابع، واسطه‌گری، تسهیل جریان پرداخت و تخصیص اعتبار به دریافت‌کننده تسهیلات را برعهده دارند. در این مسیر، ریسک‌های زیادی بانک را تهدید می‌کند که می‌توان آنها را در چهار گروه کلی اعتباری، نقدینگی، عملیاتی و سرمایه‌گذاری دسته‌بندی کرد. مهم‌ترین ریسکی که بانک‌ها با آن مواجهند، ریسک اعتباری است که به‎‌علت احتمال عدم بازپرداخت به‌موقع تسهیلات و سود تعلق‎گرفته به آن به وجود می‌آید (فلاح‌پور، 1383). بانک‌ها همواره با این مشکل روبه‎رو بوده‌اند که چگونه و بر اساس چه شاخص‌ها و روش‌هایی متقاضیان اعطای اعتبار (تسهیلات و تعهدات) را ارزیابی کنند. این کار با استفاده از سیستمی جامع، ساختاریافته و انتخاب تکنیک‌های مناسب امکان‎پذیر است. مقاله حاضر، در پی پیشنهاد و راه‌کاری کارشناسانه به‎منظور حل این مسئله اجرا شده است تا بتواند متقاضیان اعتبارات مالی را به‎خوبی دسته‌بندی کند و از احتمال عدم بازپرداخت تسهیلات اعطایی بکاهد. در این مقاله با استفاده از مدل‌های لاجیت و پروبیت (مدل‌های رگرسیونی)، عوامل مؤثر بر ریسک نکول مشتریان بررسی شده است. بدین منظور شاخص‌های مؤثر بر ریسک اعتباری استخراج شد. برای برآورد ریسک اعتباری بانک، از مدل‎های پروبیت و لاجیت استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل پروبیت در مقایسه با مدل لاجیت، در پیش‌بینی ریسک نکول مشتریان دقت بیشتری دارد.

چکیده سودآوری بانک‌ها، هم به اعطای اعتبار و فعالیت بیشتر در زمینه تعهدات و هم به آسان‏کردن سرمایه‎گذاری در محیط‎های پرریسک به سیاست‎گذاران بانکها کمک می‏کند. در این پژوهش، تعهدات اعم از اعتبارات اسنادی، ضمانت‎نامه‌های بانکی و تعهداتی بررسی می‏شود که به درآمد غیرمشاع حاصل گشایش و صدور آنها همواره توجه شده است. جامعه آماری پژوهش، کلیه بانک‌ها و مؤسسه‎های اعتباری پذیرفته‏شده در بورس اوراق بهادار و نمونه آماری 16 بانکی است که در دوره زمانی مدنظر (1395 تا سال 1399) صورت‎های مالی حسابرسی‏شده آنها در سامانه جامع اطلاع‎رسانی ناشران موجود بوده است. فرضیه‏های پژوهش با استفاده از روش‎های رگرسیون و ضریب هم‎بستگی آزمون شده‎اند. نتایج حاکی از کارایی و معنادار بودن مدل رگرسیون و وجود هم‌بستگی و ارتباط مثبت بین انواع تعهدات و سود (زیان) خالص بانک‌ها در سطح متوسط است. در بین انواع تعهدات، متغیر اعتبارات اسنادی دارای بیشترین هم‎بستگی با سود (زیان) خالص است؛ از این رو، توجه بیشتر به اعتبارات اسنادی در راستای کسب سود اهمیت دارد.

چکیده اخلاق حرفه‎ای، شاخه‌ای مهم از اخلاق کاربردی است که پرداختن به آن از ضرورت‌های زندگی در جوامع جدید است. بر این اساس، مجموعه قواعد و اصول اخلاق، باید در هر حرفه‎ای رعایت شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی سنجش مؤلفه‌های اخلاق حرفه‎ای در بانکداری با کارکنان بانک شیراز است. روشی که این پژوهش بر آن متکی است، توصیفی ـ تحلیلی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری آن، همه بانک‌های شیراز است و برای انتخاب نمونه آماری از روش نمونه‎گیری تصادفی ساده استفاده شده است. در این پژوهش، برای تعیین میزان اخلاق حرفه‎ای کارکنان بانک از پرسش‎نامه «کادویز» استفاده شد که روایی پرسش‎نامه از دید خبرگان تأیید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 822/0 به دست آمد. تحلیل داده‎ها به کمک نرم‌افزار اس‏پی‏اس‏اس انجام شده است. نتیجه پژوهش نشان می‎دهد که مؤلفه اخلاق حرفه‎ای در جنسیت به‎صورت معنادار است و رفتار بین گروه مرد موفق‎تر از گروه زن است. سایر مؤلفه‎ها (سن، میزان تحصیلات و سابقه خدمت ) معنادار نیستند.