نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد حسابداری، بانک صنعت و معدن (شعبه مشهد)

چکیده

پژوهش حاضر به بررسی تاثیر سرمایه فکری بر هزینه سرمایه (به‌عنوان یکی از شاخص­‌های رویکرد اقتصادی ارزیابی عملکرد) شرکت­‌ها و بانک‌­ها می­‌پردازد و در آن، به‌­منظور محاسبه سرمایه فکری از مدل ضریب ارزش افزوده فکری و همچنین برای محاسبه هزینه سرمایه از مدل گوردون استفاده شده است. در این پژوهش نمونه­‌ای مشتمل بر80 شرکت و بانک از مجموعه شرکت‌­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و 380 مشاهده سال – شرکت در دوره زمانی 1389 الی 1393 مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین برای بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته، از مدل رگرسیون خطی ساده و برای انجام محاسبات و تحلیل داده­ها از نرم­افزارهای  Excel و Spss و Eviews استفاده شده است. یافته­‌های این تحقیق درخصوص گروه بانک‌­ها نشان داد که رابطه ضریب کارایی سرمایه انسانی، ضریب کارایی سرمایه ساختاری و ضریب کارایی سرمایه فکری با هزینه سرمایه مثبت و معنی­‌دار است و سرمایه فکری در بانک‌­ها منجر به افزایش ارزش می­‌شود. لیکن رابطه ضریب کارایی سرمایه به­کار گرفته شده با هزینه سرمایه، صرفنظر از علامت ضریب همبستگی، معنی­‌دار نیست.
همچنین یافته­‌های این تحقیق درخصوص مجموعه شرکت­‌ها و بانک­‌ها نشان داد که رابطه ضریب کارایی سرمایه انسانی، ضریب کارایی سرمایه فکری و ضریب کارایی سرمایه به­‌کار گرفته شده با هزینه سرمایه صرف‌نظر از علامت ضریب همبستگی، معنی­دار نیست. سرمایه فکری در مجموعه شرکت‌­ها و بانک‌­ها منجر به افزایش ارزش نمی‌­شود، لیکن رابطه ضریب کارایی سرمایه ساختاری با هزینه سرمایه مثبت و معنی­‌دار است. همچنین یافته‌­های این پژوهش درخصوص رابطه ضریب ارزش افزوده فکری با ضریب کارایی سرمایه فکری در گروه بانک­‌ها با ضریب همبستگی 0.99 بصورت مثبت و معنی‌­دار و در گروه مجموعه شرکت­‌ها و بانک­‌ها با ضریب همبستگی 0.94 بصورت مثبت و معنی­‌دار اثبات گردیده است. بدین­‌معنی که سرمایه فکری هم در گروه بانک­‌ها و هم در گروه مجموعه شرکت‌­ها و بانک­‌ها منجر به افزایش ضریب ارزش افزوده فکری می­‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Impact of Intellectual Capital on The Cost of Capital (Case: Firms Listed in Tehran Stock Exchange)

نویسنده [English]

  • Saeed Safari Bideskan

M. A in Accounting, Bank of Industry and Mine, Mashhad Branch

چکیده [English]

In this study, the relationship between weighted average cost of capital (as one of the economic approach to assess the performance) with intellectual capital was studied. In order to compute intellectual capital Value-Added Intellectual Coefficient (VAIC) model and to compute weighted average cost of capital (WACC) Gordon model were used. Statistical sample consists of 80 companies and 380 company-year observations for period of 2010 till 2014. To examine the relationship between independent and dependent variables linear regression model and to perform calculations and data analysis Excel, SPSS  and Eviews  have been used. The results showed that in the case of banks the relationship between human capital efficiency (HCE), structural capital efficiency (SCE), and intellectual capital efficiency (ICE) with weighted average cost of capital (WACC) is positive and significant. So, intellectual capital caused an increase in company wealth and a decrease in the cost of capital. While relationship among capital employed efficiency (CEE) and weighted average cost of capital (WACC) regardless of positive or negative relationship coefficient is not significant. Also, in the case of both banks and companies, the relationship between human capital efficiency (HCE), intellectual capital efficiency (ICE) and capital employed efficiency (CEE) with weighted average cost of capital (WACC) regardless of positive or negative relationship coefficient is not significant. In other words, intellectual capital did not lead to an increase in company’s wealth. While relationship between structural capital efficiency (SCE) and weighted average cost of capital (WACC) is positive and significant. Also, the results showed that the relationship between value-added intellectual coefficient (VAIC) with intellectual capital efficiency (ICE) is positive and significant. The correlation coefficient in banks was 0.99 and correlation coefficient for both banks and companies calculated to be 0.94. Therefore, intellectual capital causes an increase in value-added intellectual coefficient

کلیدواژه‌ها [English]

  • intellectual capital
  • Weighted Average Cost of Capital
  • Human Capital Efficiency
  • Structural Capital Efficiency
  • Intellectual Capital Efficiency
  • Capital Employed Efficiency
  • Value-added Intellectual Coefficient

الف. منابع فارسی

1- آذر، عادل و منصور مومنی (1381): آمار و کاربرد آن در مدیریت، جلد دوم، انتشارات سمت، تهران.

2- احدیان­‌پور، دنیا (1390): رابطه شاخص­‌های ارزیابی عملکرد با ارزش ایجاد شده سهام­داران در شرکت­‌های رشدی و ارزشی، فصلنامه دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، شماره دوازدهم، زمستان90.

3- اسدی، غلامحسین ، اکبر عالم تبریز و شعیب رضایی (1392): تاثیر سرمایه فکری روی ارزش افزوده اقتصادی (EVA) شرکت­‌ها، فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی، شماره 20، زمستان 92.

4- انصاری، عبدالمهدی و محسن کریمی (1385): بررسی معیارهای مالی ارزیابی عملکرد مدیریت در ارزش آفرینی برای سهام­داران با تاکید بر معیارهای اقتصادی، مجله حسابدار، سال بیست و سوم، شماره 200.

5- پاکدل، عبدا... و عباسعلی دریایی (1393): مروری بر ادبیات سرمایه فکری، فصلنامه مطالعات حسابداری و حسابرسی، سال سوم، شماره دهم.

6- عثمانی، محمدقسیم (1381): شناسایی مدل هزینه سرمایه و عوامل موثر بر آن، رساله دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی.

7- مومنی، منصور و فعال قیومی، علی (1387): تحلیل­‌های آماری با استفاده از SPSS،  چاپ دوم، انتشارات کتاب نو، تهران.

8- نمازی، محمد و شهلا ابراهیمی (1388): بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد جاری و آینده شرکت­‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی، شماره 4، زمستان 88.

9- نوروش، ایرج، فایق صالحی و غلامرضا کرمی (1383): بررسی رابطه جریان­‌های نقد عملیاتی و سود عملیاتی و ارزش افزوده اقتصادی با ثروت ایجاد شده برای سهامداران، فصلنامه بررسی­‌های حسابداری و حسابرسی، سال یازدهم، شماره 37.

10- نوروش، ایرج و بیتا مشایخی (1383): محتوای افزاینده اطلاعاتی ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده نقدی در مقابل سود حسابداری و وجوه نقد حاصل از عملیات، فصلنامه تحقیقات مالی، شماره 17.

11- نیکومرام، هاشم و مهدی یاری (1387): ارتباط بین سرمایه فکری با بازده سرمایه گذاری (ROI) و ارزش افزوده اقتصادی (EVA) شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه مطالعات مالی، شماره دوم، پائیز 87.

 

ب. منابع انگلیسی

12- Bontis, N. (1998):Intellectual capital: an Exploratory Study that Develops Measures and Models, Management Decision, Vol. 36, No. 2, pp. 63-76.

13- Brooking, Annie(1996):Intellectual Capital: Core Asset fore the Third Millenium Enterprise, Intellectual Thomson Business,Press,Newyork.

14- Chen, J., Zhu, Z., and Xie, H. Y(2001):Measuring Intellectual Capital:A new Model and Empirical Study, Journal of Intellectual Capital 5(1): 195-212.

15-Drucker,P.F.(1993):Postcapitalist Society. New York: Herper Collins Publishers.

16- Edvinsson, L., & Sullivan, P. (1996): Developing a Model for Managing Intellectual Capital, European Management Journal, 14(4), 356-364.

17- Edvinsson, L. and Malone, M. S. (1997): Intellectual Capital: Realizing Your Company’s True Value, by Finding its Hidden Roots. New York: Harper Collins Publishers.

18- Fernandez, Pablo (2001):A Definition of Shareholder Value Creation. Ssrn.com.

19- Firer, S. and Williams, M. S., (2003):Intellectual capital and traditional measures of corporate performance, Journal of Intellectual Capital, Vol. 4, No. 3.

20- Iseri, M. and Kayakutlu, G., (2003):Economic value added by intellectual retailers in a developing country, Review of social Economic and Business studies, Vol. 3, No. 4.

21- Lee, Chao-Ying (2012): The Journal of International Management Studies, Volume 7, Number 1.

22- Pulic, A., (1998): Measuring the performance of intellectual Capital in knowledge, available at: www.vaic-on.net/start.ht

23- Riahi, Belkaui, A. (2003):Intellectual Capital and Firm Performance of US Multinational Firms : a study of the resource based and stakeholder views, Journal of Intellectual Capital, vol. 5, No. 4.

24- Roos, G. and Roos, J. (1997):Measuring your Company's Intellectual performance,Long Range Planning, Vol. 30, No. 3, pp. 413-426.

25- Stewart, T. (1997):Intellectual capital: The New Wealth of Organization, Doubleday Currency, New York, NY.

26-Yao, L. J., Sutton, S. G. and Chan, S. H., (2009):Wealth Creation from Information Technology Investments using the EVA, Journal of Computer Information Systems, Vol. 50, No2.