نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

2 عضو هیات علمی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه مفید

3 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی

چکیده

امروزه الگوهای عملیاتی متعددی در زمینه بانکداری اسلامی در کشورهای مسلمان و غیرمسلمان به مرحله اجرا در آمده  است که حاوی تجربیات ارزشمندی برای سایر فعالان این صنعت می­‌باشد. از جمله این کشورها، اندونزی می­‌باشد که بیشترین جمعیت مسلمان را در خود جای داده‌است. در این کشور نظام بانکی حاکم از نوع دوگانه می­‌باشد، به این صورت که هم بانک­‌های اسلامی و هم متعارف با هم فعالیت می‌کنند. بنابراین معرفی، نقد و بررسی آن می­‌تواند برای کشورمان که در مرحله اصلاح و تجدیدنظر در قوانین بانکی است، نکات در تحلیل توجه­ای داشته باشد.
تحقیق حاضر با روش توصیفی- تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه­‌ای و اینترنتی به بررسی این فرضیه می‌پردازد که «نظام بانکداری اسلامی اندونزی از جامعیت، مشروعیت و کارایی نسبی برخوردار است». در عین حال نتایج نشان می‌دهد از لحاظ جامعیت در بخش تجهیز، نظام بانکی نواقصی دارد و قادر به پاسخ­‌گویی به نیازهای کسانی که به قصد امر خیر و کسانی که برای دریافت سود ثابت سپرده‌گذاری می‌کنند، نمی­‌باشد. در بخش تخصیص نیز قادر به تأمین نیاز بنگاه­‌هایی که برای خرید خدمات و همچنین خرید دارایی‌­های غیرمشهود چون سهام و غیره به بانک مراجعه می­‌کنند، نمی‌باشد. از لحاظ مشروعیت نظام بانکداری اسلامی اندونزی به‌صورت گسترده در تمامی بخش­‌های اقتصادی از قرارداد مضاربه استفاده می‌کند که به اعتقاد مشهور فقیهان امامیه و برخی از عالمان اهل سنت، این امر محل اشکال است، زیرا تنها در صورت استفاده در بخش تجارت و بازرگانی عقد مضاربه صحیح می‌­باشد. علاوه بر این استفاده از عقد قرض در تسویه حساب مربوط به ضمانت­‌نامه‌­های بانکی است که با روح فعالیت بانکی که به ­دنبال دستیابی به سود اقتصادی، است سازگار نمی­‌باشد.
این تحقیق با استفاده از تجربیات بانکداری اسلامی اندونزی، نکات مهمی را برای اصلاح قوانین و مقررات نظام بانکداری ایران پیشنهاد می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Theoretical Analysis of Indonesian Islamic Banking Model: A Guideline for Modifying Iranian Islamic Banking Law

نویسندگان [English]

  • Seyed Abbas Mousavian 1
  • Mohammad Naghi Nazarpour 2
  • Yahya Lotfinia 3

1 Faculty Member, Islamic Research Institute for Culture and Thought

2 Faculty Member, Mofid University

3 PhD Candidate of Economical Sciences

چکیده [English]

Several operational models for Islamic banking have been implemented in Muslim as well as non-Muslim countries. Islamic banking activists can learn a wide range of helpful lessons from these implementations. One of the countries in which Islamic banking has been implemented is Indonesia, which has the largest Muslim population. It has a dual banking system. In other words, in this system, both Islamic banks and conventional banks cooperate with each other. Since Iran is reviewing its banking law, an analysis of their banking model can be helpful.
By using library and Internet resources, this descriptive-analytic study investigates the validity of this hypothesis: Indonesian Islamic banking is relatively comprehensive, legitimate, and efficient. According to this study, there are some shortcomings as far as being comprehensive in mobilization is concerned. Moreover, the bank cannot meet the needs of those who are willing to invest in the bank to “contribute to good deeds” or the ones who would like to “receive fixed interest rates”. With respect to resource allocation, Indonesian Islamic banking cannot fulfill institutions needs for “paying for services” and “buying intangible assets, such as equity and so forth”. This banking model extensively makes use of Mudaraba contract, which is illegitimate according to prominent Shiite and some Sunni scholars. Moreover, it exploits loan agreement in settling the accounts of bank guarantees which is not in line with the essence of banking activity that aims at gaining economic benefits.
On the whole, this paper sheds light on some of the important aspects of Indonesian Islamic banking which can be helpful in reviewing the regulations of Iranian banking system.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Indonesian Islamic Banking
  • Bank Resource Mobilization and Allocation
  • Banking Services
  • comprehensiveness
  • legitimacy
  • Efficiency